AGREGA
Beton üretiminde kullanılan kum, çakıl, kırmataş gibi malzemelerin genel adı agregadır. Beton içinde hacimsel olarak %60-75 civarında yer işgal eden agrega önemli bir bileşendir. Agregalar tane boyutlarına göre ince (kum, kırma kum.. gibi) ve kaba (çakıl, kırmataş... gibi) agregalar olarak ikiye ayrılır.


Agregalarda aranan en önemli özellikler şunlardır:

  • Sert, dayanıklı ve boşluksuz olmaları,
  • Zayıf taneler içermemeleri (deniz kabuğu, odun, kömür... gibi)
  • Basınca ve aşınmaya mukavemetli olmaları,
  • Toz, toprak ve betona zarar verebilecek maddeler içermemeleri,
  • Yassı ve uzun taneler içermemeleri,

  • Çimentoyla zararlı reaksiyona girmemeleridir.
    Agreganın kirli (kil, silt, mil, toz,...) olması aderansı olumsuz etkilemekte, ayrıca bu küçük taneler su ihtiyacını da artırmaktadır.
    Beton agregalarında elek analizi, yassılık, özgül ağırlık ve su emme gibi deneyler uygun aralıklarla yapılarak kalite sürekliliği takip edilmelidir. Betonda kullanılacak agregalar TS 706 EN 12620'ye uygun olmalıdır.


AGREGA STANDARTLARI TABLOSU

EN 933-1
Tests for geometrical properties of aggregates - Part 1: Determination of particle distribution - Sieving method
TS 3530 EN 933-1
Agreaların Geometrik Özellikleri için deneyler: Bölüm 1 - Tane Büyüklüğü Dağılımı - Eleme Metodu
EN 934-2
Admixtures for concrete, mortar and grout - Part 2 : Concrete admixtures - Definitions and requirements

TS 3452

TS 4834

Beton kimyasal katkı maddeleri - ( Priz süresini ayarlayan ve karışım suyunu azaltan)

Beton ile ilgili terimler

EN 1097-3
Tests for mechanical and physical properties of aggregates - Part 3 : Determination of loose bulk density and voids
TS EN 1097-3
Agreaların fiziksel ve mekanik özellikleri için deneyler: Bölüm 3 - Gevşek yığın yoğunluğunun ve boşluk hacminin tayini
EN 1097-6
Tests for mechanical and physical properties ıf aggregates - Part 6: Determination of particle density and water absortion
TS 3526
Beton agregalarında özgül ağırlık ve su emme oranı tayini

EN 12620 - 2000

Aggregates for concrete
S 706 EN 12620
Beton agregaları

Sadece Beton ve Çimento Değil, Agrega da Standartlara Uygun Üretilmeli

Betonu oluşturan malzemeler içersinde en büyük orana (yaklaşık % 75) sahip olan agrega (kum, çakıl, kırmataş ..), doğal kaynakları giderek tükenen ve standartlara uygun, temiz, kaliteli örneklerinin bulunması güç bir malzeme olarak, hazır beton sektöründeki stratejik önemini her geçen gün artırmakta. 1999 yılında İstanbul'da düzenlenen II. Ulusal Kırmataş Sempozyumu'nda dile getirildiği gibi, bu alanda ciddi planlamalar yapılıp, önlemler alınmazsa, yakın gelecekte, agrega ithali bile söz konusu olacak gibi. Aslında, Marmara Bölgesi başta olmak üzere, ülkemizde pek çok taş ocağı "beton agregası" üretme amacıyla faaliyette bulunuyor. Ancak, bunların çok azı yaptığı işin bilincinde; çok azının standartlara uygunluk belgesi, buna uygun donanımı ve kalifiye personeli bulunuyor. Bunlar, hizmet vermeyi hedefledikleri beton üreticilerine yararlı olamadıkları gibi, bilinçsiz ve ilkel üretim yöntemleriyle çevreyi de onarılmaz tahribatlara uğratıyorlar. Mevzuattaki karışıklık ve boşluklar da buna eklenince, konu içinden çıkılmaz bir hal alıyor.
Bugün pek çok beton üreticisi kuruluş, piyasadan standartlara uygun kaliteli agregayı, uygun koşullarda temin edemedikleri için yan birimler ya da şirketler kurup, taş ocakları işleterek, agregayı doğrudan üretme yoluna gidiyorlar.
Amaç, yalnızca betonun kendisinin değil, beton karışımına giren çimento dışındaki diğer malzemelerin de (agrega, katkı vb.) kalite sürecini izlemek ve bunu belgelemek; Türkiye Hazır Beton Birliği, üyelerinin, beton karışımına giren ve dışarıdan temin ettikleri tüm malzemelerde standartlara uygunluk belgesi aramalarını, standartlara uygunluğu belgelenmeyen beton karışım malzemelerini tercih etmemelerini öngörüyor.
 
 
Agrega üretim ve kullanımında standardizasyonun temini ve sektörde yaşanan sorunların çözülebilmesi açısından Agrega Üreticileri Birliği'nin (AGÜB) olması ve hazır betonda olduğu gibi, agrega üretiminde de, standartlara uygunluğu ve kaliteyi hedefleyen bilinçli üreticilerin biraraya gelmesi sektörün geleceği açısından kuşkusuz önemli bir gelişmedir.